Media is niet meer weg te denken uit het leven van ons jongeren. Elke dag weer wordt een of andere vorm van media gebruikt. In de laatste jaren is hierin een snelle toename ontstaan. Met een aantal jongeren in de leiding van 4You zit (dit is open jeugdwerk voor 14- en 15-jarigen), heb ik nagedacht over ‘media’ in de breedste zin van het woord en daarbij ook gekeken naar de ontwikkelingen van de laatste jaren.

Allereerst een definitiebepaling: wat betekent media precies? Jaap Van As (24 jaar, voorzitter van 4You) heeft de site van Van Dale geraadpleegd: “Het gaat om middelen ter overdracht van kennis en informatie, zaken als krant, internet, tv, radio.” Ook Jan Paul Zeeman (23 jaar) noemt deze punten als het gaat om media. Hij benadrukt daarbij het gebruik van de mobiele telefoon en de computer: SMS speelt een grote rol, evenals internet. “Er zijn onder jongeren nauwelijks meer zaken waar zij geen internet voor gebruiken. Dingen worden besteld via internet en we worden eerder geconfronteerd met dagelijkse nieuwsfeiten door internet. Ook msn-messenger speelt hier een rol in.”

De volgende vraag: In hoeverre speelt media een rol in jouw leven? Jan Paul: “De media beheerst een deel van ons leven.Ik vraag me zelfs af of ik wel zonder zou kunnen. Ik geniet er in ieder geval van wanneer ik op vakantie ben en even ‘niets’ heb.” Clarine Bakker (20 jaar) geeft aan dat ze internet vaak gebruikt ter ondersteuning van haar studie. “Tegenwoordig wordt alle informatie van de Hogeschool doorgegeven via internet. Ik kan dus eigenlijk niet zonder.” Ook Willem van Goch (22 jaar) gebruikt internet voor het zoeken van informatie voor zijn opleiding. “Verder volg ik bijna iedere dag het nieuws op televisie, waardoor ik op de hoogte ben van wat er in de wereld gebeurt.” Jaap noemt zichzelf een ‘nieuwsfreak’: “iedere dag volg ik het nieuws; ik kijk naar televisie, internet, teletekst. De media heeft grote macht, dit weet ik uit eigen ervaring als politiek verslaggever.”

Dan komen we bij de 14-/15-jarigen. In hoeverre speelt media een rol in hun leven? Clarine: “Ik heb met een aantal bezoekers van 4You gepraat over hun mediaconsumptie. Eigenlijk komen ze elke dag met media in aanraking: ze luisteren naar de radio, surfen op internet, kijken televisie. Internet gebruiken ze voor school, om spelletjes te spelen en om te chatten via msn met vrienden.” Willem: “Kranten spelen waarschijnlijk de minst belangrijke rol in hun leven.”Jaap: “Eigenlijk wordt er van uitgegaan dat iedereen internet en e-mail heeft tegenwoordig. De website van 4You www.website4you.tk wordt veel geraadpleegd. Meer dan de helft van de jongeren heeft een mobiel.” Jan Paul: “Op een 4You-avond zitten ze vaak te SMS-en.”

Is dit erg veranderd in de afgelopen jaren? Denk eens aan de tijd toen je zelf nog 14/15 was? Clarine: “Het is heel snel gegaan. Ik weet nog dat wij onze eerste computer kregen, pas veel later kwam internet. Ook het televisiekijken is toegenomen, je kunt constant het nieuws volgen. Het aantal jeugdprogramma’s is toegenomen: het kinderprogramma Nickelodeon draait 24 uur per dag!” Jaap: “Ik kan me nog herinneren dat ik in 1999 mijn eerste e-mail heb verstuurd, toen was ik 19...” Clarine: “De technologie is veel verder dan een aantal jaar geleden, de jongeren gaan daarin mee.” Jaap: “Ik weet nog dat ik vroeger post voor mijn vader moest rondfietsen. Nu iedereen e-mail heeft, is het verspreiden van bijvoorbeeld notulen van een vergadering met een druk op de knop gebeurd.”

Is media van belang bij de organisatie van 4You-avonden en -activiteiten? Willem: “Door middel van stukken in kranten, zoals het Kerkblad, kondigen we onze activiteiten aan.” Clarine: “Niet iedereen leest dit, daarom is het ook goed dat we een eigen website hebben. Dit blijkt een goede informatiebron te zijn. De jongeren vinden het leuk om naar de site te surfen en informatie en foto’s van 4You te bekijken. Ook belangrijke data en activiteiten worden op de site gepromoot.” Jaap: “De site bevat een gastenboek, de jongeren kunnen zo met elkaar communiceren. Verder gaan we de inleidingen die gehouden worden op de 4You-avond op de site plaatsen, zodat deze nog een keer nagelezen kunnen worden.” Jan Paul: “Vaak zijn de jongeren op de hoogte van zaken die zich in het nieuws afspelen, dit spreekt in inleidingen meer aan dan een algemeen praatje. Zo wordt de inhoud van de media besproken in de inleidingen.”

Wanneer het gaat over media, wordt er vaak ook gesproken over hypes. Herkenbaar of niet? Jan Paul: “Op het gebied van met name muziek zie je dat hypes overgenomen worden door de jongeren. Ze zijn zeer goed op de hoogte van de huidige top 40.” Jaap: “Jongeren van 14 en 15 jaar zijn makkelijk te beïnvloeden. Er komt veel op ze af, eigenlijk zijn ze vroeg ‘wijs’. De media is hier grotendeels verantwoordelijk voor.”

Is het kwalijk dat hypes overgenomen worden? Bestaat het gevaar van gewenning, dat de meest grove en bizarre zaken die via de media op ons af komen steeds normaler worden? Jaap: “Er zijn radiostations die grof taalgebruik niet schuwen. Jongeren horen dit en wennen eraan.

Ik maak me vooral zorgen over de invloed van zenders als MTV en TMF. Vierentwintig uur per dag worden daar muziekclips vertoond. Je ziet daar soms de meest ranzige dingen voorbij komen. Het gevaar is dat jongeren, bewust of onbewust, kunnen gaan denken dat wat ze daar zien normaal is. Gelukkig is het volgens mij ook zo dat de jeugd zo slecht nog niet is. We hebben met 4You bijvoorbeeld een superleuk kamp achter de rug, dat is hartstikke positief. Er komt veel op ze af via de media, maar gelukkig worden ze er lang niet allemaal negatief door beïnvloed!”

Annelies Gooijer