Het zou op het eerste gezicht erg voor de hand liggen: een bijdrage in KernKatern, nota bene in de rubriek Visie, dat ditmaal ook nog eens over media handelt. Wie denkt dan bijna niet automatisch aan het programmablad van de Evangelische Omroep? Natuurlijk, maar in deze rubriek gaat het over iets anders. Sterker nog: het gaat over de visie die wij, als Hervormde Gemeente in het algemeen en als christenen in het bijzonder zouden moeten hebben op de media. Of vollediger: het gebrúik van de media.

Daarover zijn in de afgelopen decennia boekenkasten vól geschreven. Het zou van een gebrek aan ‘visie’ getuigen om in deze bijdrage een nieuwe, nog niet beschreven visie te willen etaleren. Toch is het goed om dit, al zijn het slechts enige woorden, aan het papier van deze editie van KernKatern toe te vertrouwen.

Bij het schrijven van deze bijdrage moest ik onwillekeurig terugdenken aan verschillende momenten uit de afgelopen periode, waarbij ‘de media’ een grote rol heeft gespeeld.

Nederland in rep en roer…
Ik dacht bijvoorbeeld terug aan de dag, waarop een bekende opiniemaker in Amsterdam werd vermoord. In één ogenblik was ons Nederland in rep en roer. Ingelaste journaals, radiozenders die van uur tot uur aandacht besteedden aan deze aanslag, commentatoren die over elkaar heen buitelden om deze aanslag te duiden… De bevolking werd door de media en detail op de hoogte gehouden van de situatie. Het dieptepunt kwam wel de volgende dag, toen één van de landelijke dagbladen een foto publiceerde van het levenloze lichaam van de vermoorde Amsterdammer, met – voor iedereen duidelijk zichtbaar – het mes, waarmee de dodelijke steken werden toegebracht.

Met de neus op de (beeld)feiten…
Ik dacht bijvoorbeeld terug aan de dag, waarop in het Laakkwartier in Den Haag een grote politiemacht in de weer was om een handjevol van criminele activiteiten verdachte personen in de kraag te vatten. Bijna een etmaal was iedere politiebeweging op de televisie te volgen! De kijker én de luisteraar ontging werkelijk niets. We zaten er – om het zo maar eens te zeggen – met onze neus bovenop.

Wachten op het einde…
Ik dacht bijvoorbeeld ook terug aan de weken rondom het overlijden van de Palestijnse leider Yasser Arafat in een Parijs’ ziekenhuis. De wereldpers sloeg – letterlijk en figuurlijk – zijn tenten op voor de hekken van dit ziekenhuis in afwachting van hét bericht. Iedere beweging werd op camera vastgelegd.

Media als stemmingmakerij…
Ik dacht bijvoorbeeld terug aan de dag, waarop minister Donner het plan poneerde, om het in feite in onbruik geraakte artikel over de Godslastering weer nieuw leven in te blazen. Dát hebben we geweten! Van alle kanten – rechts én links – werd gereageerd op dit plan van de minister van justitie. Met een fanatisme (waar wij bij andere bevolkingsgroepen welhaast van zouden huiveren) werd door de linkervleugel in onze maatschappij dit ministeriële plan getorpedeerd. En dat alles werd breed uitgemeten in de media – de actualiteitenprogramma’s voorop!

Geen van deze actualiteitenprogramma’s meldde overigens, dat dezelfde vermoorde en daarna bejubelde opiniemaker een aantal jaren geleden de christelijke wereld shockeerde met uitspraken, die krenkend waren voor God en Zijn kinderen. Wél publiceerde de Volkskrant een lijst met namen van kunstenaars en andere ‘vrijen’ die aanstoot namen aan de opmerkingen van de minister. En in deze tijd, waarin we tolerant moeten zijn ten opzichte van elkaar en vooral ten opzichte van minderheidsgroepen, mag het christelijke geloof wél herhaaldelijk belachelijk worden gemaakt. Hoezo respect? Het spreekt voor zichzelf, dat de media daarin een grote rol spelen, waarvan wij de invloed niet moeten onderschatten!

De bovenstaande gedachten – zomaar uit enkele weken vaderlandse- en wereldgeschiedenis – geven aan, welke enorme rol de media hebben en welke afhankelijkheid de maatschappij ten toon spreidt als het om de media gaat. Media is macht. Drie woorden, waar een bijzondere lading achter schuilgaat. Wie de media regeert, bezit macht. Daarom worden - en dat is niet zonder reden – bij een oorlog als één van de eerste doelen de radio- en televisiestations ingenomen of gebombardeerd. Daarvan getuigden de beelden van het begin van de oorlog in Irak. Media is macht. In de brede zin van het woord: of het nu gaat om het woord, de radio, de televisie, de telefoon, de krant of het internet… Eigenlijk zouden wij alle vormen van media met een zekere huiver tegemoet moeten treden.

Zijn alle media daarom verkeerd?
Moeten we daarom maar alle media het huis uit doen? Misschien wel! Wie weerstaat de aantrekkingskracht van televisie, radio, krant of internet? De verlokkingen van de duivel liggen op de loer! Tegenwoordig houdt hij er moderne middelen op na! Toch kunnen we niet zeggen, dat alle media ten principale verkeerd behoeven te zijn. Immers: door middel van de media worden mensen bereikt met het Evangelie. Als we dicht bij huis blijven denk ik aan de kerkradio en – even terugdenkend aan de inleiding van deze bijdrage – een publieke zender als de Evangelische Omroep. Maar wat te zeggen van het werk van bijvoorbeeld Trans World Radio, een organisatie, die door middel van radio-uitzendingen het Evangelie verspreid in gebieden, waar het moeilijk is om als zendeling te komen! Daar gaat iets geweldigs uit van de media. Daar is het een middel om Gods Woord te verspreiden door de ether.

Maar voorzichtigheid is geboden. Dat was in de tijd waarin het Nieuwe Testament werd geschreven niet anders. Ook al was er nog geen radio, televisie of internet… ook toen werd al gewaarschuwd voor het medium van het gesproken woord. Lees Jakobus 3 er maar op na! Daar staat onder andere: ‘Maar de tong kan geen mens temmen; zij is een onbedwingelijk kwaad, vol van dodelijk venijn’. Inderdaad! Wat zijn met woorden – en dat doorgetrokken: met de media van vandaag-de-dag niet veel dingen stuk gemaakt! Laten we waakzaam zijn. Laten we zorgvuldig en wél-overwogen met deze media omgaan.

Media in het licht van het Woord van God…
Het is eigenlijk maar de vraag of we op een verantwoorde wijze kunnen omgaan met de hedendaagse media. De radio, de televisie, het internet en het mobieltje… wat leidt het ons af van hét medium bij uitstek: het Woord van God. In dat Woord staat het toch in niet mis te verstane woorden: ‘Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods’ (Romeinen 10 vers 17). Daar komt ten diepste – met alle respect en waardering voor christelijke omroepen, voor de radio, televisie, internet of mobiele telefoon – het belang voor óns aan de orde. Hier raken we aan het geheimenis van het werk van de Heilige Geest, Die slechts één doel dient: het werk van de Heere Jezus Christus bekend te maken in harten van zondaren. Laten we – met alle eerbied gesproken – in dát Medium geloven! Opdat Zijn Naam wordt geprezen! De Naam van de Vader, Zoon en Heilige Geest Die op een bijzondere wijze aan ons wordt bekendgemaakt.

L.W.H. Rebel