Praten over waarden en normen is ‘in’.

De gevolgen van de morele verloedering van Nederland heeft het onderwerp op de agenda gezet en er wordt druk over gediscussieerd. Helaas zie je dat de discussie oppervlakkig blijft, omdat men moeite heeft met de praktische invulling van de (uitkomst van de) discussie.

Politici vragen om aandacht voor het onderwerp waarden en normen en bepleiten een brede maatschappelijke discussie hierover, maar worstelen met de vraag: ‘hoe pakken we dit aan?’

Het lijkt gemakkelijker te praten over de grote economische problemen waarvoor ons land staat, dan waarden en normen concreet te maken in dagelijkse actiepunten.

In de stad Gouda is vorig jaar onder duizenden inwoners een discussie opgestart over omgangsvormen, met als doel uit een verzameling van 35 leef- en gedragsregels 10 Gouden Stadsregels te kiezen. Gouda koos het volgende:

1.       Wat je stuk maakt, moet je zelf betalen

2.       Gebruik geen geweld

3.       Ruim je afval zelf op

4.       Intimiderend rondhangen is asociaal

5.       Spreek Nederlands, dan begrijpen we elkaar

6.       Hardrijden is bloedlink, dus doe normaal

7.       Respecteer elkaar altijd

8.       Ouders voeden zelf hun kinderen op

9.       Pest, plaag en discrimineer niet

10.   Agenten zijn er voor ons allemaal, respect graag

10 Gouden Stadsregels doet direct denken aan 10 Gouden Richtlijnen voor ons leven, zoals God die ons heeft gegeven in de Tien Geboden.

De Reformatorische Maatschappelijke Unie (RMU) heeft deze Geboden als uitgangspunt genomen bij het maken van een Waarden en Normen Wijzer (zie www.rmu.nl).  In  deze wijzer worden vooral de praktische kanten van waarden en normen onder de loep genomen.

De Tien Geboden zijn hét ijkpunt voor waarden en normen, met als kern: God liefhebben boven alles en de naaste als onszelf. Deze kern leidt tot een schat aan waarden:

Liefhebben, eerbied, rechtvaardigheid, respect, gezag, gehoorzaamheid, gerechtigheid, toewijding, rust, verantwoordelijkheid, trouw, loyaliteit, dienstbaarheid, solidariteit, zedelijkheid, integriteit, zuiverheid, oprechtheid, objectiviteit, zorgvuldigheid, transparantie, tolerantie, tevredenheid, soberheid, matigheid, duurzaamheid.

Stuk voor stuk waarden welke Gods Geboden ons aanreiken en die betrekking hebben op onze relatie tot schepping (rentmeesterschap), medemens (dienstbaarheid) en maatschappij (gerechtigheid).

Vanuit deze kernwaarden zijn vervolgens normen te benoemen:

Normen van Rentmeesterschap:

-          met beleid bouwen

-          zorgvuldig bewaren

-          verantwoord milieubeheer

Normen voor Dienstbaarheid:

-          zorg, respect voor de ander

-          rechtvaardig handelen

-          gehoorzaamheid aan gedragsdragers

-          eerbied voor het leven

Normen voor Gerechtigheid:

-          duidelijke wetgeving

-          duidelijke handhaving door wetgever

-          eerlijke rechtspraak

-          veilige leefomgeving

Vanuit deze normen volgt als vanzelf de praktische invulling:

Rentmeesterschap betekent onder andere:

-          geen verspilling van materialen en middelen

-          gebruik van duurzame materialen bevorderen

-          milieubewust handelen

-          zorgvuldig (vrucht)gebruik van de schepping, met voorkoming van uitputting en overproductie

-          uitvoering en handhaving van wet- en regelgeving op terreinen van milieu

Dienstbaarheid  houdt praktisch in:

-          sociale houding tegenover elkaar

-          doen wat je zegt en zeggen wat je doet

-          eerlijk zaken doen

-          integer omgaan met elkaar en respecteren van onderlinge verhoudingen

-          weren van ongewenste intimiteiten

Gerechtigheid in de praktijk:

-          bescherming voor gewetensbezwaarden

-          balans in arbeid en rust, met aandacht voor zondagsrust, géén 24 uur-economie

-          veilige werkomstandigheden in elk bedrijf

-          de overheid draagt zorg voor handhaving van wet- en regelgeving

-          burgers gehoorzamen aan wet- en regelgeving (voor zover niet in strijd met Gods Geboden)

Het bovenstaande leert dat de bijbelse geboden ons genoeg mogelijkheden bieden om praktische invulling te geven aan het waarden en normen debat.

Als christenen worden we geroepen deze invulling in ons dagelijks leven gestalte te geven. Niet in woorden blijven steken, maar de daad bij het Woord voegen; Christus roept ons daartoe op:

Niet een ieder, die tot Mij zegt: Here, Here, zal het Koninkrijk der hemelen binnengaan, maar wie doet de wil van mijn Vader, die in de hemelen is.

Bert Rebel