Naam
Wie denkt er vandaag nog na over de betekenis van de naam Israël? Israël is voor velen alleen maar het land, dat vanwege de politieke spanningen dagelijks voorpaginanieuws is. Maar Israël is al direct in de Bijbel verbonden met strijd. Jacob worstelde bij de Jabbok met God. Ge hebt u vorstelijk gedragen, liet God hem weten. Van toen aan heette hij Israël: 'God strijdt' of 'hij strijdt met God' (Gen. 32 : 28, Hos. 12 : 4).

In de naam Israël ligt in feite de hele geschiedenis van het joodse volk vertolkt. Door de eeuwen heen worstelde het volk met God, omdat God kennelijk worstelde met het volk. Recent verscheen een boek van de Amsterdamse hoogleraar A. van de Beek -- De kring om de Messias -- waarin hij betoogt, dat Israël in de loop der eeuwen zoveel heeft moeten lijden, omdat het een (het) uitverkoren volk is. In die visie gaat Van de Beek ver, veel te ver naar mijn oordeel. Verkiezing wordt zo bijna een excuus om joden te doen lijden. Maar feit is dat geen volk ter wereld zoveel geleden heeft als het volk, dat afstamt van Abraham, Izak en Jacob. Het is wel aangeduid als trekkersvolk: van Ur naar Kanaän, van Kanaän naar Egypte, en weer terug na veertig jaar omzwerven in de woestijn, de ballingschappen, de verstrooiing onder de volkeren, met vervolgingen en discriminatie; en tenslotte de grote gruwel in de geschiedenis: de verstrooiing tot as in Hitlers vernietigingskampen. De bekende joodse jurist Abel J. Herzberg schreef ooit: 'Ik ben een zoon van vluchtelingen en vader van vervolgden'.

Verkiezing

In de achttiende eeuw was er in Amsterdam een theoloog (Petrus Curtenius, 1716-1789), die tot de slotsom kwam dat het een teken van Gods verkiezing was dat het volk der joden door alle verschrikkingen heen nochtans bewaard is gebleven. De totale vernietiging, die Hitler beoogde, mogen we twee eeuwen daarna zeggen, is ook uitgebleven. Een rest bleef gespaard.

Curtenius wees er ook op dat zelfs, ondanks de verstrooiing onder de volkeren, de typisch joodse lichaamskenmerken bewaard zijn gebleven. Ze hebben hun religie in de synagogen in stand gehouden. En de besnijdenis bleef de eeuwen door een teken van het jood-zijn.

Paulus heeft er geen onduidelijkheid over laten bestaan hoe hij het volk zag, waartoe hijzelf behoorde. Dat de kerk in de plaats van Israël is gekomen, zoals in de loop van de geschiedenis vaak is geleerd, vindt bij hem geen grond. 'Heeft God Zijn volk verstoten?', vraagt hij (Rom. 11 : 1). 'Dat zij verre', antwoordt hij zelf. Drie hoofdstukken lang (Rom. 9 - 11) worstelt hij enerzijds met het ongeloof van Israël en anderzijds nochtans met Gods toekomst aangaande Israël. Zijn slotconclusie is, dat de joden wel vijanden zijn aangaande het Evangelie maar dat ze wat de verkiezing betreft 'beminden, om der vaderen wil' zijn (Rom. 9 : 28, 29). De lijn van Gods verbond is ook met Israël doorgegaan.

We moeten beide elementen hier ernstig nemen. 'Vijanden aangaande het Evangelie'. Paulus heeft er eerder in de Romeinenbrief geen onduidelijkheid over laten bestaan dat het heil met de komst van Christus alleen in Hem is gelegen. 'Maar nu is de rechtvaardigheid van God geopenbaard geworden zonder de wet, hebbende de getuigenis van de wet en de profeten, namelijk de rechtvaardigheid Gods door het geloof van Jezus Christus…' (Rom. 3 : 21). Het heil krijgt de mens niet door wetsgetrouwheid maar door de genade van Christus. Maar ook het tweede moet ernstig genomen worden, namelijk dat de beloften voor de beminden om der vaderen wil onverminderd van kracht blijven. Ze zijn allen onder de ongehoorzaamheid besloten opdat Hij hun allen zou barmhartig zijn. (vs. 32).

De verharding is wel 'voor een deel' over Israël gekomen. Maar als de volheid van de heidenen is ingegaan, zal 'gans Israël' zalig worden, wat naar mijn oordeel inhoudt dat joden ook het Evangelie van Christus publiekelijk gaan belijden.

Voorspel

In 1948 kregen de joden, bij besluit van de Verenigde Naties, in Palestina een eigen staat toegewezen. Daardoor kreeg de stroom van joden uit de hele wereld naar het land van de vaderen, die al sinds het begin van de twintigste eeuw plaats vond, een krachtige impuls. Veel  joden hebben dit gebeuren geduid als messiaans, als 'het begin van de uitspruiting van de verlossing'. Ze hadden elkaar de eeuwen door in de verstrooiing toegeroepen: 'tot ziens in Jeruzalem'. Maar ook in de christelijke traditie was hier en daar de verwachting levend gehouden dat de joden ooit naar hun land zouden terugkeren. De 'oude schrijver' Wilhelmus à Brakel (1635-1711) had dat met zoveel woorden voorzegd, evenals de bekeerde jood Isaäc da Costa (1798-1860). De terugkeer zou een voorspel zijn op de bekering van Israël, naar de beloften uit Romeinen 11. Vaak werd verwezen naar het dal van de dorre doodsbeenderen (Ez. 37), waar gezegd wordt dat de beenderen eerst bijeen kwamen voordat de Geest erover kwam.

Het is met name de Nederlandse Hervormde Kerk geweest, die zich in een vroeg stadium, tot in haar kerkorde toe, rekenschap heeft gegeven van Gods doorgaande weg met Israël. In een geschrift Israël, volk, land en staat werd aangegeven, dat het joodse volk en het land Israël bij elkaar horen, waarbij werd teruggegrepen op de belofte van God aan Abraham dat Hij hem het land tot een eeuwige (is altijddurende) bezitting zou geven (Gen. 17 : 8). Deze zogeheten landbelofte behoefde niet per sé een staatbelofte in te houden: maar wat is een volk in een land zonder staatkundige ordening?

Vrede

Israël heeft intussen zijn bestaan(srecht) sinds 1948 voortdurend moeten bevechten op de omringende Arabische volkeren. Sinds 1967, toen na de Zesdaagse Oorlog de Palestijnse Bevrijdingbeweging (PLO) werd opgericht, moest ook strijd worden gevoerd binnen de eigen landsgrenzen.

Zal er ooit vrede komen? Daarvoor is nodig dat twee elkaar vijandige partijen elkaar vinden. Israël zal veilig moeten kunnen wonen binnen eigen gegarandeerde grenzen. Palestijnen willen een eigen staat. Zal men elkaar de ruimte (kunnen) geven?

Bidt om de vrede van Jeruzalem (Psalm 122). Wie weet welke tijden we nog zullen beleven. God maakt Zijn beloften aan Israël waar. Geloven is ook hier zeker weten!