Missionair gemeente-zijn is een prachtige term die steeds vaker gebruikt lijkt te worden. Dat is een positieve ontwikkeling. De vraag moet echter wel aan de orde komen wat dat dan zoal betekent. En niet te vergeten: hoe wordt in de praktijk van het gemeente-zijn hieraan gestalte gegeven? Het antwoord op de laatste vraag valt - helaas - buiten het bestek van deze beschouwing.

Missionair
Tegenwoordig wordt het woord ‘missionair’ steeds vaker gebruikt. De vraag is: wat betekent dat woord? In ‘missionair’ zit het woord ‘missio’ dat ‘zending’ betekent. Hierbij kan aan zowel binnen- als buitenlandse zending gedacht worden.

We gaan nog een klein stapje verder: ‘missio’ is afgeleid van ‘apostelloo/pempoo’. In het eerste woord lezen we de woorden apostolaat en apostolair en dat betekent ‘zenden, uitzenden’.

Door de bijbel erbij te nemen wordt het meer herkenbaar. Daarin is te lezen: ‘Jezus dan zeide wederom tot hen: vrede zij ulieden, gelijkerwijs Mij de Vader gezonden (apostelloo) heeft, zende (pempoo) Ik ook ulieden’ (Johannes 20:21). Hiermee is gelijk de richting bepaald voor het missionair denken en handelen.

In Markus 3:14 staat: ‘En Hij [Jezus] stelde er twaalf, opdat zij met Hem zouden zijn, en opdat Hij dezelve zou uitzenden (apostelloo) om te prediken’.

De vraag is: geldt dat alleen voor de Twaalven?

Nee! Apostolaat is ook een aan de kerk opgedragen taak van getuigenis en dienst. In het kader van dit artikel is ‘apostolaat’ en ‘missionair’ synoniem.

Gemeente

In de vorige KernKatern heeft ds. De Jager geschreven over het wezen van de gemeente. Daarin kunt u nog eens nalezen wat de inhoud is van ‘gemeente (des Heeren)’. Dat laat ik dan ook verder voor wat het is.

Missionair gemeente-zijn

De gemeente van Christus heeft een hoge komaf én een hoge roeping. ‘De gemeente is vrucht van het herscheppende werk van de Geest om het heil te bemiddelen naar de wereld’ (Noordegraaf). Dat betekent dat de gemeente per definitie missionair is! In de Bijbel lezen we: ‘Gij zijt het zout der aarde (…), Gij zijt het licht der wereld’. Dus niet: U zou het moeten zijn. Nee, gelovigen zijn, de gemeente is!

Dat wil nog niet zeggen dat een plaatselijke gemeente missionair bewust is en/of handelt.

Er zijn (gelukkig) altijd gemeenteleden die zich actief inzetten in de dienst naar de wereld. Zij weten zich geroepen en gezonden om vanuit de gemeenschap met de Here, naar buiten te gaan.

Wat doen zij daar? Wat drijft hen?

Door deze vragen te stellen, geeft een gemeente er blijk van dat zij haar missionaire taak gedelegeerd heeft aan een groepje ‘enthousiastelingen’ en zelf (soms meewarig!) toekijkt of zich zelfs niet om het missionaire bekommert. Bezinning op het missionair gemeente-zijn is (brood)nodig, maar dan altijd in de wij-vorm.

Een ander gevaar is, dat het gemeentelid wegkruipt achter het geheel. Als we ons de vraag stellen wat missionair gemeente-zijn is, dan sluit de enkeling zichzelf daar geheel bij in.

Toepassing

In Mattheüs 5 wijst de Here Jezus de erfgenamen van het koninkrijk der hemelen op hun roeping. ‘Gij zijt het zout der aarde’. Opvallend is echter dat Hij er gelijk iets bij zegt: ‘indien nu het zout smakeloos wordt…’. Er staat hier dat het mogelijk is dat het zout ‘dwaas wordt/handelt’. Dat gebeurt zodra de gemeente haar plaats niet (meer) inneemt temidden van de wereld. Dan is zij dwaas geworden. De Here Jezus: “Het deugt nergens meer toe, dan om buiten geworpen, en van de mensen vertreden te worden”. Het wordt onder de voet gelopen door anderen. Ook andere godsdiensten! De smakeloosheid wordt veroorzaakt doordat de gemeente niet bij de Bron leeft met als gevolg dat zij haar plaats verliest en men haar op den duur niet meer (her)kent. Het één staat niet los van het ander. Over secularisatie gesproken!

De Here Jezus gebruikt nog twee beelden: licht en stad. Hierbij staat echter geen dreigement, maar hier ligt het accent op de roeping van de gemeente. De gelovigen worden opgeroepen om goede werken te laten zien, vruchten voort te brengen zoals o.a. staat aan het begin van Mattheüs 5: arm van geest, zachtmoedigheid, gerechtigheid, barmhartigheid, vreedzaamheid, reinheid.

Hiermee trekt de gemeente de aandacht niet naar haarzelf toe, maar wordt deze gericht op de Here God, de Vader die in de hemelen is. De glorie van God is het resultaat van de missionaire houding van de gemeente. De gemeente weerspiegelt de rijkdom van Gods macht en majesteit én Zijn (voortgaande) werk in mensen. De werfkracht naar buiten is zodanig dat de wereld het stralende licht ziet.

In het vervolg van Mattheüs 5 lezen we over de stad boven op een berg en een kaars op de kandelaar. Het is de Here Zelf die de gemeente zo hoog heeft geplaatst met de bedoeling de wereld te verlichten en Zijn goedheid uit te stralen.

Kernachtig kan gezegd worden, dat de (missionaire) gemeente: 1. het zout der aarde is dat een bederfwerende en smaakmakende werking heeft; 2. het licht der wereld is dat uitstraling heeft naar de samenleving; 3. een stad op een berg is die een oriëntatiepunt in en voor de wereld is.

Nadenkertje

Omdat het zegenrijk in de wereld functioneren van de gelovigen een wezenskenmerk is, bewijst het ontbreken hiervan, dat het geloof niets is. Hierdoor verliest de gemeente het missionaire elan en is zij opgehouden gemeente te zijn.

Jan Verkerk

Gebruikte bronnen en aanbevolen voor verdere studie:

Noordegraaf, A., 1999², Vijf broden en twee vissen. Missionair gemeente-zijn in een (post)moderne samenleving, Zoetermeer

Spijker, W van ’t, Balke W. e.a., 1990, De Kerk. Wezen, weg en werk van de kerk naar reformatorische opvatting, Kampen.

Bruggen, Jakob van, 1999³, Mattheüs. Het evangelie voor Israël, Kampen.