Nieuwsbericht

Nieuwsbericht

VrijdagAvondmuziek 1 november

dinsdag 21 oktober Gedenken overledenen   Allerheiligen – Christus Koning De VrijdagAvondmuziek zal in november niet op vrijdagavond plaatsvinden, maar op zaterdagavond. Op 1 november is het Allerheiligen, een Christelijke feestdag. In veel kerken worden op de laatste zondag van het kerkelijk jaar, de laatste zondag voor de eerste advent, de overledenen herdacht. Deze zondag wordt ook wel Christus Koning genoemd, een zondag met een feestelijk karakter, waarop centraal staat dat Christus terug zal keren als Koning. Liturgisch enigszins een spagaat, vanwege het feestelijke karakter enerzijds en het gedenken anderzijds. Vandaar dat in steeds meer Protestantse kerken de overledenen worden herdacht op de eerste zondag na Allerheiligen.

Gedenken

Voor het derde achtereenvolgende jaar staat het concert rond/op 1 november in het teken van gedenken. Na de uitvoeringen van het Requiem van John Rutter en Gabriel Fauré , zal het kamerkoor Vocaliber de Musikalische Exequien van de Duitse componist Heinrich Schütz (1585-1672) uitvoeren. Daarnaast zingt het koor nog een tweetal motetten van Schütz en het motet  “Komm, Jesu, komm” (BWV 229) van Johann Sebastian Bach (1685-1750). 

Geloof

De Musikalische Exequien – Concert in Form einer teutschen Begräbnis-Messe – is uitgegeven in 1636 en is als uitvaartmuziek gecomponeerd voor de begrafenis voor prins Heinrich II. De dood was alomtegenwoordig in het toenmalige Duitsland, dat geplaagd werd door godsdiensttwisten en te lijden had onder de Dertigjarige Oorlog (1618-1648). De lutherse geloofsbeleving die ook prins Heinrich aanhing, stond sterk in het teken van de dood, die een uitweg was uit het onvermijdelijk zondige leven en een nederige opstap naar de eeuwige genade. Het uitvaartritueel kon dan ook niet genoeg benadrukken hoezeer de overledene doordrongen was van zijn geloof.

Achtergrond

Het eerste deel van Schütz’ Musikalische Exequien is een protestantse vertaling van het katholieke Kyrie en het Gloria, die in het begin van de viering gezongen werden. Behalve een aantal Duitse misteksten (de drie acclamaties uit het Kyrie) bevat het eerste deel - Concert in Form einer teutschen Begräbnis-Messe – vooral Bijbelfragmenten en koraalfrasen. Deze Bijbelfragmenten en citaten uit protestantse kerkliederen waren gegraveerd in het deksel en de zijwanden van de koperen sarcofaag van prins Heinrich. Veel meer dan de katholieke requiemtraditie biedt de lutherse uitvaartliturgie ruimte voor vrije tekstkeuzes, wat de prins uiteraard toeliet om een gepersonaliseerd theologisch programma op te stellen.

Opbouw

Schütz ging als volgt met deze teksten in het eerste deel aan de slag: de Bijbelteksten worden systematisch uitgewerkt in zettingen voor één tot zes solisten, terwijl “Kyrie”-acclamaties, (niet letterlijke) “Gloria”-citaten en de geciteerde koraalpassages voor het zesstemmige koor zijn, aangeduid als capella. 

Centraal in de lutherse begrafenisdienst stond de zogenaamde Leichenpredigt. Iemand uit de nabije kring van de overledene belichtte in deze preek de deugden en verdiensten van de overledene en met name de diepgelovige levenshouding. Na de preek kwam een compositie die een muzikale reflectie bood op de uitgesproken woorden. In de Musikalische Exequien is dat het dubbelkorige motet “Herr, wenn ich nur dich habe” (psalm 73 : 25-26)

Het derde deel van de Exequien componeerde Schütz voor de bijzetting van de kist in de krypte van de familie. Dit deel betreft een zetting van de Lofzang van Simeon, met daaraan toegevoegd de driestemmige lofzang “Selig sind die Toten”. De beide teksten, “Herr, nun lässest Du deinen Diener im Friede fahren” (Lofzang van Simeon) en “Selig sind die Toten” vormen een dialoog.

Bach

Het motet “Komm, Jesu. komm”  van Bach, gecomponeerd voor twee vierstemmige koren, zal ongetwijfeld gecomponeerd zijn voor een begrafenis of herdenkingsdienst. De tekst van het motet is gebaseerd op op twee coupletten (van in totaal elf) van een liedtekst, gedicht door Paul Thymig ter gelegenheid van het overlijden van de toenmalige rector van de Thomasschule in Leipzig. Dat Bach deze tekst ook naar aanleiding van een overlijden gebruikt heeft is niet ondenkbaar.

Het concert op zaterdagavond 1 november in de Nieuwe kerk in Huizen begint om 20.00 uur.  De uitvoerenden zijn kamerkoor Vocaliber en solisten o.l.v. Richard Vos, Gerard de Wit – orgel, Frank Linschoten – cello. De toegang is vrij. Aan de uitgang wordt een bijdrage naar draagkracht gevraagd.

Heinrich Schütz

Johann Sebastian Bach

Kamerkoor Vocaliber